CARMINA BURANA: ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΕΝΟΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΥ ΕΠΟΥΣ – ΑΠΟ ΤΑ ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΑ ΤΩΝ ΓΟΛΙΑΡΔΩΝ ΣΤΗΝ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΤΟΥ CARL ORFF

Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΟΙ ΠΕΡΙΠΛΑΝΩΜΕΝΟΙ ΤΗΣ ΔΙΑΝΟΗΣΗΣ

Η ιστορία των CARMINA BURANA (ΚΑΡΜΙΝΑ ΜΠΟΥΡΑΝΑ) δεν ξεκινά σε κάποια αίθουσα

συναυλιών του 20ού αιώνα, αλλά στις οδούς της μεσαιωνικής Ευρώπης του 11ου, 12ου και 13ου αιώνα. Οι δημιουργοί των κειμένων ήταν μια μοναδική κοινωνική και πνευματική ομάδα: οι ΓΟΛΙΑΡΔΟΙ (GOLIARDS). Πρόκειται για περιπλανώμενους σπουδαστές, κληρικούς που είχαν εγκαταλείψει τα μοναστήρια τους και διανοούμενους της εποχής που κινούνταν μεταξύ των μεγάλων πανεπιστημίων της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Ιταλίας.

Οι Γολιάρδοι έγραφαν σε μια εποχή απόλυτης θεοκρατίας, όμως η πένα τους ήταν γεμάτη αμφισβήτηση, σαρκασμό και πάθος για τη ζωή. Τα κείμενά τους, γραμμένα κυρίως στα ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΑ ΛΑΤΙΝΙΚΑ, αλλά και σε διαλέκτους των ΓΕΡΜΑΝΙΚΩΝ και ΓΑΛΛΙΚΩΝ, αποτελούν έναν καθρέφτη της ανθρώπινης ύπαρξης. Υμνούσαν τον έρωτα, τη φύση, το κρασί και τον τζόγο, ενώ ταυτόχρονα εξαπέλυαν δριμύτατες επιθέσεις κατά της διαφθοράς της Εκκλησίας και της ηθικής υποκρισίας της εποχής.

Η ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΤΟΥ CODEX BURANUS

Το πολύτιμο χειρόγραφο που περιέχει αυτή τη συλλογή, γνωστό ως CODEX BURANUS, παρέμεινε στην αφάνεια για εκατοντάδες χρόνια. Φυλασσόταν στη βιβλιοθήκη του αβαείου των Βενεδικτίνων μοναχών στο BENEDIKTBEUERN της Βαυαρίας. Η επανεμφάνισή του στο φως της ιστορίας συνέβη το 1803, κατά τη διάρκεια της μεγάλης κοσμικοποίησης των μοναστηριών στη Γερμανία.

Ο άνθρωπος που το ανακάλυψε ήταν ο βιβλιοθηκάριος JOHANN CHRISTOPH VON ARETIN. Καθώς κατέγραφε τους θησαυρούς του μοναστηριού που περνούσαν στην κατοχή του κράτους, βρέθηκε μπροστά σε έναν τόμο που διέφερε από τα συνηθισμένα θεολογικά κείμενα. Το χειρόγραφο μεταφέρθηκε στο Μόναχο, όπου σήμερα φυλάσσεται στην Κρατική Βιβλιοθήκη της Βαυαρίας.

Το όνομα με το οποίο γνωρίζουμε το έργο σήμερα δόθηκε το 1847 από τον λόγιο JOHANN

ANDREAS SCHMELLER. Εκείνος εξέδωσε για πρώτη φορά τη συλλογή και τη βάπτισε «CARMINA BURANA», που σημαίνει «Τραγούδια του Μπόιερν», τιμώντας την τοποθεσία όπου διασώθηκε ο κώδικας.

Η ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ: Ο ΤΡΟΧΟΣ ΤΗΣ ΤΥΧΗΣ

Η αυθεντική μεσαιωνική συλλογή περιλαμβάνει περίπου 254 κείμενα. Η θεματολογία τους είναι συγκλονιστικά ευρεία και χωρίζεται σε τέσσερις κύριες κατηγορίες:

1. ΗΘΙΚΑ ΚΑΙ ΣΑΤΙΡΙΚΑ (CARMINA MORALIA ET SATYRICA): Ποιήματα που στηλιτεύουν την πλεονεξία και την παρακμή. Εδώ δεσπόζει η έννοια της ROTA FORTUNAE (Ο Τροχός της Τύχης), της θεάς που ανεβάζει τους ανθρώπους στα ύψη μόνο και μόνο για να τους γκρεμίσει την επόμενη στιγμή.

2. ΕΡΩΤΙΚΑ (CARMINA AMATORIA): Ύμνοι στην άνοιξη, το ξύπνημα της φύσης και την ομορφιά του έρωτα. Η γλώσσα είναι συχνά ωμή, άμεση και γεμάτη λυρισμό.

3. ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΤΑΒΕΡΝΑΣ (CARMINA POTATORIA): Μια καταγραφή της διασκέδασης, του πιοτού και του τζόγου. Πρόκειται για κείμενα που υμνούν τη στιγμή και την ανθρώπινη αδελφοσύνη μέσα στις ταβέρνες.

4. ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΡΑΜΑΤΑ: Θρησκευτικά κείμενα και θεατρικά δρώμενα που παιζόταν κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα.

Η ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΟΥ CARL ORFF

Το 1934, ο Γερμανός συνθέτης CARL ORFF ανακάλυψε την έκδοση του Schmeller. Η επίδραση που είχε πάνω του ήταν κεραυνοβόλα. Ο Orff, που αναζητούσε μια νέα μουσική γλώσσα μακριά από τον περίπλοκο ρομαντισμό, βρήκε στα μεσαιωνικά ποιήματα την «πρωτόγονη» δύναμη που έψαχνε: έντονο ρυθμό, απλές μελωδίες και καθολικά μηνύματα.

Συνεργάστηκε με τον MICHEL HOFMANN για να επιλέξει 24 ποιήματα από τη συλλογή. Το έργο ολοκληρώθηκε το 1936 ως μια «σκηνική καντάτα». Η μουσική του Orff χαρακτηρίζεται από τη χρήση τεράστιας ορχήστρας και χορωδίας, με τα κρουστά να παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο, δίνοντας στο έργο μια τελετουργική, σχεδόν μαγική διάσταση.

Η ΠΡΕΜΙΕΡΑ ΚΑΙ Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ

Το έργο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στην ΟΠΕΡΑ ΤΗΣ ΦΡΑΝΚΦΟΥΡΤΗΣ στις 8 ΙΟΥΝΙΟΥ 1937. Η επιτυχία ήταν άμεση και σαρωτική. Ο Orff έγραψε τότε στον εκδότη του το περίφημο: «Ό,τι έχω γράψει μέχρι σήμερα μπορείτε να το καταστρέψετε. Με τα CARMINA BURANA ξεκινούν τα άπαντά μου».

Το εναρκτήριο και καταληκτικό κομμάτι, το O FORTUNA, έχει γίνει πλέον μέρος της παγκόσμιας ποπ κουλτούρας, έχοντας χρησιμοποιηθεί σε αμέτρητες κινηματογραφικές ταινίες, διαφημίσεις και αθλητικά γεγονότα. Το έργο παραμένει επίκαιρο γιατί αγγίζει τις πιο βασικές ανθρώπινες αγωνίες: την τύχη, τη μοίρα, την απόλαυση της στιγμής και την αναπόφευκτη φθορά του χρόνου.

Σήμερα, τα CARMINA BURANA δεν είναι απλώς μια συναυλία· είναι μια εμπειρία που συνδέει τον σύγχρονο άνθρωπο με τις βαθιές, αδάμαστες ρίζες του ευρωπαϊκού πνεύματος.