ΜΠΑΛΑΛΑΙΚΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ (1)

Η Τέχνη της Ανάγκης: Πώς Κατασκεύαζαν τη Μπαλαλάικα οι Φτωχοί Ρώσοι Χωρικοί πριν το 1900 Πριν η μπαλαλάικα γίνει το "επίσημο" όργανο των κονσέρβων και των ορχηστρών στα τέλη του 19ου αιώνα, ήταν το πιστό εργαλείο διασκέδασης του Ρώσου μουζίκου (χωρικού). Κατασκευασμένη με έναν σουγιά, ένα τσεκούρι και υλικά από την αυλή του σπιτιού, η "πρωτόγονη" μπαλαλάικα ήταν ένα θαύμα λαϊκής μηχανικής. 1. Η Φιλοσοφία του "Αυτοσχεδιασμού" Για τον χωρικό, δεν υπήρχαν σχέδια σε χαρτί. Το όργανο έπρεπε να είναι ελαφρύ, να αντέχει στις μετακινήσεις στα χωράφια και να επισκευάζεται εύκολα. Η μονάδα μέτρησης ήταν το Vershok (περίπου 4,45 cm), δηλαδή η φάλαγγα του δείκτη. Οι Ιστορικές Αναλογίες (σε Vershok): Συνολικό μήκος: 15 έως 16 μονάδες. Μήκος Μπράτσου: Ίσο με το ύψος του τριγωνικού σώματος (περίπου 7-8 μονάδες). Πλάτος Βάσης: 8 έως 9 μονάδες (η βάση ήταν πάντα αισθητά πλατύτερη από το ύψος του τριγώνου). 2. Η Επιλογή των Υλικών (Τίποτα δεν πήγαινε χαμένο) Οι φτωχοί χωρικοί δεν αγόραζαν ξυλεία. Αναζητούσαν ξύλο που είχε "ψηθεί" από τον χρόνο: Το Σκάφος (Σώμα): Χρησιμοποιούσαν κυρίως Σημύδα (Birch) ή Σκλήθρο (Alder). Συχνά έπαιρναν ξύλο από παλιά οικιακά σκεύη, σκάφες πλυσίματος ή ακόμα και κομμάτια από παλιά έπιπλα που είχαν ξεραθεί για δεκαετίες. Το Καπάκι (Ηχείο): Το πιο κρίσιμο μέρος. Χρησιμοποιούσαν λεπτές σανίδες από Έλατο (Spruce) ή Πεύκο. Το μυστικό ήταν να βρουν ξύλο με "ίσια νερά" για να αντέχει την πίεση των χορδών. Το Μπράτσο (Λαιμός): Ένα σκληρό κομμάτι ξύλου, συνήθως από Δρυ ή Σφένδαμο, για να μην λυγίζει. 3. Η Κατασκευαστική Διαδικασία βήμα-προς-βήμα Α. Το Σκαφτό ή το "Ραμμένο" Σώμα Υπήρχαν δύο τρόποι κατασκευής του σώματος: Η Σκαφτή μέθοδος: Έπαιρναν ένα ενιαίο κομμάτι κορμού, το άνοιγαν στη μέση και με ένα κυρτό σκαρπέλο αφαιρούσαν το εσωτερικό του μέχρι να μείνει ένα λεπτό κέλυφος. Η Μέθοδος των Σανίδων: Ένωναν τρεις μεγάλες σανίδες για να σχηματίσουν το τρίγωνο. Αντί για ακριβές κόλλες, χρησιμοποιούσαν ψαρόκολλα (από βράσιμο εντοσθίων ψαριών) ή "έραβαν" τις ενώσεις με βρασμένες, εύκαμπτες ρίζες δέντρων ή δερμάτινα λωρία. Β. Το Μπράτσο και τα "Κινητά" Τάστα Αυτή είναι η μεγαλύτερη διαφορά με τη σύγχρονη μπαλαλάικα: Χωρίς Μέταλλα: Δεν κάρφωναν μεταλλικά τάστα στο ξύλο. Δεμένα Έντερα (Перевязи): Έπαιρναν έντερο ζώου (συνήθως από πρόβατο) ή γερό λινό σπάγκο και τον έδεναν σφιχτά γύρω από το μπράτσο σε 5 έως 7 σημεία. Κούρδισμα: Ο παίκτης μπορούσε να μετακινήσει αυτά τα δεμένα "τάστα" μερικά χιλιοστά πάνω ή κάτω για να διορθώσει τον ήχο, ανάλογα με την υγρασία της ημέρας. Γ. Το Κεφάλι και τα Κλειδιά Το κεφάλι (εκεί που δένονται οι χορδές) ήταν μια απλή ξύλινη πλάκα. Οι τρύπες ανοίγονταν με ένα πυρωμένο σίδερο. Τα κλειδιά (στριφτάρια) ήταν χειροποίητες ξύλινες σφήνες. Για να μην γλιστράνε, οι χωρικοί τα έτριβαν με ρετσίνι ή στάχτη. 4. Χορδές και Εξαρτήματα Οι Χορδές: Στα φτωχά χωριά, οι χορδές ήταν από έντερο ή, σε περιπτώσεις μεγάλης φτώχειας, από στριμμένο αλογότριχα. Μετά το 1850 άρχισαν να εμφανίζονται οι πρώτες μεταλλικές χορδές (σύρματα από πιάνα ή αγροτικές περιφράξεις). Ο Καβαλάρης (Η Γέφυρα): Ένα απλό κομμάτι ξύλου, συχνά από κλαδί δέντρου, που πατούσε πάνω στο καπάκι χωρίς κόλλα. Η θέση του ήταν κινητή για να μπορεί να ρυθμίζεται το μήκος της χορδής. Η Τρύπα του Ήχου: Αντί για μια μεγάλη κεντρική τρύπα, οι χωρικοί σκάλιζαν πολλές μικρές τρύπες σε σχήμα σταυρού, αστεριού ή λουλουδιού, για να μην χάνει το καπάκι τη δομική του αντοχή. 5. Φινίρισμα και Προστασία Οι χωρικοί δεν είχαν πρόσβαση σε βερνίκια. Για να προστατέψουν το όργανο από το κρύο και την υγρασία της Ρωσίας: Άλειφαν όλο το όργανο με Κερί Μέλισσας ανακατεμένο με λίγο λίπος ή λάδι. Πολλές φορές "κάπνιζαν" το όργανο πάνω από το τζάκι για να αποκτήσει ένα σκούρο, προστατευτικό στρώμα αιθάλης και ρητίνης. 6. Γιατί είναι εύκολο να τη φτιάξετε σήμερα; Η χωριάτικη μπαλαλάικα δεν απαιτεί εργαστήριο ακριβείας. Απαιτεί: Απλά εργαλεία: Ένα πριόνι, έναν σουγιά και γυαλόχαρτο. Ελευθερία: Δεν πειράζει αν το τρίγωνο δεν είναι τέλειο ή αν το ξύλο έχει σημάδια. Αυτή η "ατέλεια" είναι που δίνει τον αυθεντικό, τραχύ και συγκινητικό ήχο του 19ου αιώνα.