Στην αυγή του αρχαίου θεάτρου, ο δημιουργός και ο εκτελεστής ήταν το ίδιο πρόσωπο. Ο δραματουργός υποδυόταν ο ίδιος τον μοναδικό υποκριτή, μέχρι που ο Αισχύλος και ο Σοφοκλής έφεραν την επανάσταση, προσθέτοντας τον δεύτερο και τον τρίτο υποκριτή αντίστοιχα. Αυτή η εξέλιξη αποδέσμευσε τον δημιουργό από τη σκηνή και γέννησε το επάγγελμα του ηθοποιού όπως το γνωρίζουμε σήμερα.
Η Τέχνη της Φωνής και του Σώματος
Λόγω της χρήσης του προσωπείου (μάσκας), η υποκριτική στην αρχαιότητα στερούταν την έκφραση του προσώπου. Αυτό ανάγκασε τους υποκριτές να αναπτύξουν στο έπακρο δύο άλλα εργαλεία:
Τη Φωνή: Έπρεπε να είναι ισχυρή για να φτάνει στις ψηλότερες κερκίδες των θεάτρων (που φιλοξενούσαν πάνω από 10.000 θεατές) και εξαιρετικά εύπλαστη, ώστε οι άνδρες να υποδύονται πειστικά τις μεγάλες γυναικείες μορφές, όπως η Μήδεια και η Αντιγόνη.
Την Κίνηση (Χειρονομία): Το σώμα και τα χέρια υποκρίνονταν στη θέση των χαρακτηριστικών του προσώπου, ακολουθώντας συχνά τον αυστηρό ρυθμό και την όρχηση (χορό) που χαρακτήριζε την τέχνη του 5ου αιώνα π.Χ.
Η Ακουστική και τα «Ηχεία»
Παρά τη θαυμάσια φυσική ακουστική χώρων όπως η Επίδαυρος, οι αρχαίοι χρησιμοποιούσαν και τεχνικά βοηθήματα. Τα «ηχεία», χάλκινα αγγεία τοποθετημένα σε ειδικές εσοχές των τοίχων, λειτουργούσαν ως ενισχυτές, διασφαλίζοντας ότι ο λόγος —το κυρίαρχο στοιχείο της παράστασης— θα ακουγόταν κρυστάλλινος σε κάθε γωνιά του κοίλου.
Η Κοινωνική και Πολιτική Επιρροή
Αντίθετα με μεταγενέστερες εποχές, ο ηθοποιός στην αρχαία Ελλάδα απολάμβανε υψηλό κοινωνικό κύρος. Πολλοί υποκριτές, όπως ο Αριστόδημος και ο Νεοπτόλεμος, υπήρξαν προσωπικοί φίλοι βασιλέων (όπως ο Φίλιππος Β' και ο Μέγας Αλέξανδρος) και χρησιμοποιήθηκαν σε κρίσιμες διπλωματικές αποστολές. Η ικανότητά τους να συγκινούν τα πλήθη τους καθιστούσε ισχυρούς διαμορφωτές της κοινής γνώμης.
Ενδυμασία και «Κόθορνοι»
Η εμφάνιση ήταν καθοριστική για την ταύτιση με τον ρόλο.
Τραγωδία: Οι υποκριτές φορούσαν μεγαλοπρεπή ενδύματα που θύμιζαν ιερατική αμφίεση. Οι κόθορνοι (υποδήματα με ψηλό πέλμα) χρησιμοποιήθηκαν κυρίως από την ελληνιστική εποχή και μετά για να προσδίδουν ύψος και επιβλητικότητα στους ήρωες.
Κωμωδία: Οι ενδυμασίες ήταν πιο «ρεαλιστικές» αλλά και γελοιογραφικές, με παραγεμίσματα στην κοιλιά και το στήθος για να προκαλούν την ιλαρότητα των θεατών.
Τα Σωματεία: «Σύνοδος των περί τον Διόνυσον Τεχνιτών»
Ο συνδικαλισμός δεν ήταν άγνωστος. Η «Σύνοδος των περί τον Διόνυσον Τεχνιτών» ήταν ένα πανίσχυρο σωματείο που προστάτευε τα μέλη του, εξασφάλιζε φοροαπαλλαγές και φρόντιζε για την επαγγελματική τους κατάρτιση. Ακόμη και οι Ρωμαίοι κατακτητές, που διέλυσαν τις περισσότερες ελληνικές ενώσεις, σεβάστηκαν και διατήρησαν τα προνόμια αυτών των καλλιτεχνικών συντεχνιών.
Η αρχαία υποκριτική τέχνη δεν ήταν απλή αναπαράσταση, αλλά μια βαθιά ψυχική ταύτιση που μπορούσε να αναγκάσει ακόμη και τυράννους να αποχωρήσουν από το θέατρο δακρυσμένοι.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου